Inderdaad, studies in binnen- en buitenland (*) bevestigen dat ongeveer 70% van de familiale bedrijfsoverdrachten van de 1e naar de 2e generatie als een mislukking kunnen worden bestempeld.
De Europese Commissie heeft bovendien berekend dat de komende jaren ongeveer een derde van de familiale ondernemingen voor een generatiewissel staan. De overnameproblematiek binnen familiebedrijven is hierdoor economisch en maatschappelijk een van onze  belangrijkste uitdagingen.

Hoe kunnen we verklaren dat zoveel overnames binnen een familie mislukken?
Een eerste evidente reden is ongetwijfeld de complexiteit van het gebeuren.
Een familiale bedrijfsoverdracht gaat meestal ook gepaard met gevoelige veranderingen binnen de familie(verhoudingen), het eigenaarschap van het bedrijf en tenslotte ook op het gebied van het bestuur en management van de onderneming.

Maar de complexiteit van de overdracht kan deze hoge mislukkingsgraad niet volledig verklaren.

Onderzoek van meer dan 3000 bedrijfsoverdrachten  in de VS (**) toont aan dat slechts 15% van de mislukkingen  toe te schrijven zijn aan ‘technische oorzaken’ zoals verkeerde inschatting van wettelijke, fiscale, financiële of strategische aspecten.
25% van de oorzaken liggen bij het niet adequaat voorbereiden en of inschatten van de opvolgende generatie.  60% van de mislukkingen zijn het gevolg van gebrek aan communicatie en vertrouwensbreuken binnen de familie.
Als we de 2 belangrijkste factoren samen nemen, dan kunnen we stellen dat 85% van de mislukte familiale overdrachten toe te schrijven zijn aan een slechte voorbereiding en een gebrek aan communicatie binnen de familie en de daaruit volgende vertrouwensbreuken.
Allicht kunnen we dezelfde conclusies ook trekken voor de gelijkaardige mislukkingsgraad van familiale overdrachten in Vlaanderen.

30% van de familiale overdrachten zijn wel succesvol verlopen.  Wat hebben zij anders gedaan dan de overige 70%?
Zij hebben meestal de volgende kenmerken gemeen:
– de volledige familie (alle generaties, inclusief partners) wordt in een zeer vroeg stadium betrokken.
– alle aspecten rond bedrijfsoverdracht, successieplanning en familievermogen komen hierbij  aan bod
– in familieverband worden een aantal competenties rond communicatie, vertrouwen, familiale waarden, visie en missie … ontwikkeld en toegepast.

Eenvoudiger geformuleerd: Als de familieleden in staat zijn om regelmatig op een open, vrije manier te overleggen of  te communiceren over de basisvraag: “Waarom blijven we samen als familie en als eigenaars van deze onderneming?”; zal de kans op een succesvolle generatiewissel gevoelig stijgen!

Wat betekent dit praktisch?
1. De overdracht van een familiale onderneming en het beheer van een familiaal patrimonium is een lange termijn gebeuren waaraan men niet vroeg genoeg kan beginnen.
2. Een professionele begeleiding en de inbreng van buitenstaanders zijn essentieel om de noodzakelijke expertise en objectiviteit in dit proces te brengen.
3. Verschillende belangengroepen zoals VOKA, UNIZO en andere hebben tal van initiatieven genomen om ondernemersfamilies te sensibiliseren rond het thema familiale bedrijfsoverdracht.
Daarnaast bieden ze diverse opleidingen en uitwisselings- of peterschapsprogramma’s (bijvoorbeeld de Plato projecten van VOKA).  Het zijn belangrijke platformen om de nodige kennis de uit te wisselen rond alle aspecten van familiale overdrachten.  Het grote belang van dergelijke initiatieven ligt er volgens mij echter in dat ze een uitstekend platform bieden om als familie de zo noodzakelijke open dialoog aan te vatten over de opvolgingsproblematiek.

Wat kan Vamat Consulting hiervoor betekenen?
Na een carrière als zelfstandig ondernemer en activiteiten doorheen gans Europa op gebied van bedrijfsacquisities en reorganisaties werd Vamat Consulting in 2009 opgestart door Frank Vanaudenaerde.
Vamat Consulting voert consulting opdrachten uit voor kmo’s en grote bedrijven.
Deze consulting activiteiten rusten op drie pijlers:
-strategie ontwikkeling en groeistrategieën
-leiderschap en competentie management
-veranderingsmanagement, begeleiding en coaching bij bedrijfsoverdrachten
Vamat consulting is erkend door de kmo-portefeuille als dienstverlener voor advies en  voor coaching bij bedrijfsoverdrachten.
Als negentienjarige werd Frank Vanaudenaerde persoonlijk geconfronteerd met de problematiek van familiale bedrijfsoverdracht, toen zijn vader in het familiebedrijf verongelukte.  Net als in zoveel families nu nog het geval is, was niets voor de toekomst van het bedrijf geregeld of besproken.
Deze traumatische ervaring is de aanzet geweest om zoveel jaren later de actieve begeleiding en voorbereiding van ondernemersfamilies op een generatiewissel aan te vatten.
Net als de vele andere erkende consultants staan wij klaar om u te helpen bij wat de bekroning zou moeten zijn van het levenswerk van vele ondernemers, namelijk het succesvol doormaken van een generatiewissel binnen een familiebedrijf!

* Succession in Family Business: Communication practices and the role of power door Kajsa Haag, Jönköping International Business School
De effecten van opheffingen en bedrijfsoverddrachten op de Nederlandse economie.  Schattingen voor het jaar 2011.  Dr Lex van Teeffelen

** “preparing Heirs” door Roy Williams & Vic Preisser, www.preparingheirs.com